sēlre bið ǣghwǣm,
"þæt hē his frēond wrece, þonne hē fela murne;
"ūre ǣghwylc sceal ende gebīdan
"worolde līfes; wyrce sē þe mōte
"dōmes ǣr dēaðe!
"þæt hē his frēond wrece, þonne hē fela murne;
"ūre ǣghwylc sceal ende gebīdan
"worolde līfes; wyrce sē þe mōte
"dōmes ǣr dēaðe!
Beowulf
Sorh is genīwod
"Denigea lēodum. Dēad is Æsc-here,
1325 "Yrmenlāfes yldra brōðor,
"mīn rūn-wita and mīn rǣd-bora,
"eaxl-gestealla, þonne wē on orlege
"hafelan weredon, þonne hniton fēðan,
"eoferas cnysedan; swylc scolde eorl wesan
1330 "æðeling ǣr-gōd, swylc Æsc-here wæs.
"Wearð him on Heorote tō hand-banan
"wæl-gǣst wǣfre; ic ne wāt hwæder
"atol ǣse wlanc eft-sīðas tēah,
"fylle gefrǣgnod. Hēo þā fǣhðe wræc,
1335 "þē þū gystran niht Grendel cwealdest
"þurh hǣstne hād heardum clammum,
"forþan hē tō lange lēode mīne
"wanode and wyrde. Hē æt wīge gecrang
"ealdres scyldig, and nū ōðer cwōm
1340 "mihtig mān-scaða, wolde hyre mǣg wrecan,
"gē feor hafað fǣhðe gestǣled,
"þæs þe þincean mæg þegne monegum,
"sē þe æfter sinc-gyfan on sefan grēoteð,
"hreðer-bealo hearde; nū sēo hand ligeð,
1345 "sē þe ēow wēl-hwylcra wilna dohte.
"Ic þæt lond-būend lēode mīne
"sele-rǣdende secgan hȳrde,
"þæt hīe gesāwon swylce twēgen
"micle mearc-stapan mōras healdan,
1350 "ellor-gǣstas: þǣra ōðer wæs,
"þæs þe hīe gewislīcost gewitan meahton,
"idese onlīcnes, ōðer earm-sceapen
"on weres wæstmum wræc-lāstas træd,
"næfne hē wæs māra þonne ǣnig man ōðer,
1355 "þone on geār-dagum Grendel nemdon
"fold-būende: nō hīe fæder cunnon,
"hwæðer him ǣnig wæs ǣr ācenned
"dyrnra gāsta. Hīe dȳgel lond
"warigeað, wulf-hleoðu, windige næssas,
1360 "frēcne fen-gelād, þǣr fyrgen-strēam
"under næssa genipu niðer gewīteð,
"flōd under foldan; nis þæt feor heonon
"mīl-gemearces, þæt se mere standeð,
"ofer þǣm hongiað hrīmge bearwas,
1365 "wudu wyrtum fæst, wæter oferhelmað.
"Þǣr mæg nihta gehwǣm nīð-wundor sēon,
"fȳr on flōde; nō þæs frōd leofað
"gumena bearna, þæt þone grund wite;
"þēah þe hǣð-stapa hundum geswenced,
1370 "heorot hornum trum holt-wudu sēce,
"feorran geflȳmed, ǣr hē feorh seleð,
"aldor on ōfre, ǣr hē in wille,
"hafelan hȳdan. Nis þæt hēoru stōw:
"þonon ȳð-geblond up āstīgeð
1375 "won tō wolcnum, þonne wind styreð
"lāð gewidru, oð þæt lyft drysmað,
"roderas rēotað. Nū is rǣd gelang
"eft æt þē ānum! Eard gīt ne const,
"frēcne stōwe, þǣr þū findan miht
1380 "sinnigne secg: sēc gif þū dyrre!
"Ic þē þā fǣhðe fēo lēanige,
"eald-gestrēonum, swā ic ǣr dyde,
"wundnum golde, gyf þū on weg cymest. "
XXII. BĒOWULF SEEKS THE MONSTER IN THE HAUNTS OF THE NIXIES.
Bēowulf maðelode, bearn Ecgþēowes:
1385 "Ne sorga, snotor guma!
sēlre bið ǣghwǣm,
"þæt hē his frēond wrece, þonne hē fela murne;
"ūre ǣghwylc sceal ende gebīdan
"worolde līfes; wyrce sē þe mōte
"dōmes ǣr dēaðe! þæt bið driht-guman
1390 "unlifgendum æfter sēlest.
"Ārīs, rīces weard; uton hraðe fēran,
"Grendles māgan gang scēawigan!
"Ic hit þē gehāte: nō hē on helm losað,
"nē on foldan fæðm, nē on fyrgen-holt,
1395 "nē on gyfenes grund, gā þǣr hē wille.
"Þȳs dōgor þū geþyld hafa
"wēana gehwylces, swā ic þē wēne tō! "
Āhlēop þā se gomela, gode þancode,
mihtigan drihtne, þæs se man gespræc.
1400 Þā wæs Hrōðgāre hors gebǣted,
wicg wunden-feax. Wīsa fengel
geatolīc gengde; gum-fēða stōp
lind-hæbbendra. Lāstas wǣron
æfter wald-swaðum wīde gesȳne,
1405 gang ofer grundas; gegnum fōr þā
ofer myrcan mōr, mago-þegna bær
þone sēlestan sāwol-lēasne,
þāra þe mid Hrōðgāre hām eahtode.
Ofer-ēode þā æðelinga bearn
1410 stēap stān-hliðo, stīge nearwe,
enge ān-paðas, un-cūð gelād,
neowle næssas, nicor-hūsa fela;
hē fēara sum beforan gengde
wīsra monna, wong scēawian,
1415 oð þæt hē fǣringa fyrgen-bēamas
ofer hārne stān hleonian funde,
wyn-lēasne wudu; wæter under stōd
drēorig and gedrēfed. Denum eallum wæs,
winum Scyldinga, weorce on mōde,
1420 tō geþolianne þegne monegum,
oncȳð eorla gehwǣm, syððan Æsc-heres
on þām holm-clife hafelan mētton.
Flōd blōde wēol (folc tō sǣgon)
hātan heolfre. Horn stundum song
1425 fūslīc fyrd-lēoð. Fēða eal gesæt;
gesāwon þā æfter wætere wyrm-cynnes fela,
sellīce sǣ-dracan sund cunnian,
swylce on næs-hleoðum nicras licgean,
þā on undern-mǣl oft bewitigað
1430 sorh-fulne sīð on segl-rāde,
wyrmas and wil-dēor; hīe on weg hruron
bitere and gebolgne, bearhtm ongeāton,
gūð-horn galan. Sumne Gēata lēod
of flān-bogan fēores getwǣfde,
1435 ȳð-gewinnes, þæt him on aldre stōd
here-strǣl hearda; hē on holme wæs
sundes þē sǣnra, þē hyne swylt fornam.
Hræðe wearð on ȳðum mid eofer-sprēotum
heoro-hōcyhtum hearde genearwod,
1440 nīða genǣged and on næs togen
wundorlīc wǣg-bora; weras scēawedon
gryrelīcne gist.
"Denigea lēodum. Dēad is Æsc-here,
1325 "Yrmenlāfes yldra brōðor,
"mīn rūn-wita and mīn rǣd-bora,
"eaxl-gestealla, þonne wē on orlege
"hafelan weredon, þonne hniton fēðan,
"eoferas cnysedan; swylc scolde eorl wesan
1330 "æðeling ǣr-gōd, swylc Æsc-here wæs.
"Wearð him on Heorote tō hand-banan
"wæl-gǣst wǣfre; ic ne wāt hwæder
"atol ǣse wlanc eft-sīðas tēah,
"fylle gefrǣgnod. Hēo þā fǣhðe wræc,
1335 "þē þū gystran niht Grendel cwealdest
"þurh hǣstne hād heardum clammum,
"forþan hē tō lange lēode mīne
"wanode and wyrde. Hē æt wīge gecrang
"ealdres scyldig, and nū ōðer cwōm
1340 "mihtig mān-scaða, wolde hyre mǣg wrecan,
"gē feor hafað fǣhðe gestǣled,
"þæs þe þincean mæg þegne monegum,
"sē þe æfter sinc-gyfan on sefan grēoteð,
"hreðer-bealo hearde; nū sēo hand ligeð,
1345 "sē þe ēow wēl-hwylcra wilna dohte.
"Ic þæt lond-būend lēode mīne
"sele-rǣdende secgan hȳrde,
"þæt hīe gesāwon swylce twēgen
"micle mearc-stapan mōras healdan,
1350 "ellor-gǣstas: þǣra ōðer wæs,
"þæs þe hīe gewislīcost gewitan meahton,
"idese onlīcnes, ōðer earm-sceapen
"on weres wæstmum wræc-lāstas træd,
"næfne hē wæs māra þonne ǣnig man ōðer,
1355 "þone on geār-dagum Grendel nemdon
"fold-būende: nō hīe fæder cunnon,
"hwæðer him ǣnig wæs ǣr ācenned
"dyrnra gāsta. Hīe dȳgel lond
"warigeað, wulf-hleoðu, windige næssas,
1360 "frēcne fen-gelād, þǣr fyrgen-strēam
"under næssa genipu niðer gewīteð,
"flōd under foldan; nis þæt feor heonon
"mīl-gemearces, þæt se mere standeð,
"ofer þǣm hongiað hrīmge bearwas,
1365 "wudu wyrtum fæst, wæter oferhelmað.
"Þǣr mæg nihta gehwǣm nīð-wundor sēon,
"fȳr on flōde; nō þæs frōd leofað
"gumena bearna, þæt þone grund wite;
"þēah þe hǣð-stapa hundum geswenced,
1370 "heorot hornum trum holt-wudu sēce,
"feorran geflȳmed, ǣr hē feorh seleð,
"aldor on ōfre, ǣr hē in wille,
"hafelan hȳdan. Nis þæt hēoru stōw:
"þonon ȳð-geblond up āstīgeð
1375 "won tō wolcnum, þonne wind styreð
"lāð gewidru, oð þæt lyft drysmað,
"roderas rēotað. Nū is rǣd gelang
"eft æt þē ānum! Eard gīt ne const,
"frēcne stōwe, þǣr þū findan miht
1380 "sinnigne secg: sēc gif þū dyrre!
"Ic þē þā fǣhðe fēo lēanige,
"eald-gestrēonum, swā ic ǣr dyde,
"wundnum golde, gyf þū on weg cymest. "
XXII. BĒOWULF SEEKS THE MONSTER IN THE HAUNTS OF THE NIXIES.
Bēowulf maðelode, bearn Ecgþēowes:
1385 "Ne sorga, snotor guma!
sēlre bið ǣghwǣm,
"þæt hē his frēond wrece, þonne hē fela murne;
"ūre ǣghwylc sceal ende gebīdan
"worolde līfes; wyrce sē þe mōte
"dōmes ǣr dēaðe! þæt bið driht-guman
1390 "unlifgendum æfter sēlest.
"Ārīs, rīces weard; uton hraðe fēran,
"Grendles māgan gang scēawigan!
"Ic hit þē gehāte: nō hē on helm losað,
"nē on foldan fæðm, nē on fyrgen-holt,
1395 "nē on gyfenes grund, gā þǣr hē wille.
"Þȳs dōgor þū geþyld hafa
"wēana gehwylces, swā ic þē wēne tō! "
Āhlēop þā se gomela, gode þancode,
mihtigan drihtne, þæs se man gespræc.
1400 Þā wæs Hrōðgāre hors gebǣted,
wicg wunden-feax. Wīsa fengel
geatolīc gengde; gum-fēða stōp
lind-hæbbendra. Lāstas wǣron
æfter wald-swaðum wīde gesȳne,
1405 gang ofer grundas; gegnum fōr þā
ofer myrcan mōr, mago-þegna bær
þone sēlestan sāwol-lēasne,
þāra þe mid Hrōðgāre hām eahtode.
Ofer-ēode þā æðelinga bearn
1410 stēap stān-hliðo, stīge nearwe,
enge ān-paðas, un-cūð gelād,
neowle næssas, nicor-hūsa fela;
hē fēara sum beforan gengde
wīsra monna, wong scēawian,
1415 oð þæt hē fǣringa fyrgen-bēamas
ofer hārne stān hleonian funde,
wyn-lēasne wudu; wæter under stōd
drēorig and gedrēfed. Denum eallum wæs,
winum Scyldinga, weorce on mōde,
1420 tō geþolianne þegne monegum,
oncȳð eorla gehwǣm, syððan Æsc-heres
on þām holm-clife hafelan mētton.
Flōd blōde wēol (folc tō sǣgon)
hātan heolfre. Horn stundum song
1425 fūslīc fyrd-lēoð. Fēða eal gesæt;
gesāwon þā æfter wætere wyrm-cynnes fela,
sellīce sǣ-dracan sund cunnian,
swylce on næs-hleoðum nicras licgean,
þā on undern-mǣl oft bewitigað
1430 sorh-fulne sīð on segl-rāde,
wyrmas and wil-dēor; hīe on weg hruron
bitere and gebolgne, bearhtm ongeāton,
gūð-horn galan. Sumne Gēata lēod
of flān-bogan fēores getwǣfde,
1435 ȳð-gewinnes, þæt him on aldre stōd
here-strǣl hearda; hē on holme wæs
sundes þē sǣnra, þē hyne swylt fornam.
Hræðe wearð on ȳðum mid eofer-sprēotum
heoro-hōcyhtum hearde genearwod,
1440 nīða genǣged and on næs togen
wundorlīc wǣg-bora; weras scēawedon
gryrelīcne gist.