"Þonne bīoð brocene on bā healfe
2065 "āð-sweord eorla; syððan Ingelde
"weallað wæl-nīðas and him wīf-lufan
"æfter cear-wælmum cōlran weorðað.
2065 "āð-sweord eorla; syððan Ingelde
"weallað wæl-nīðas and him wīf-lufan
"æfter cear-wælmum cōlran weorðað.
Beowulf
Ac þū Hrōðgāre
"wīd-cūðne wēan wihte gebēttest,
"mǣrum þēodne? Ic þæs mōd-ceare
"sorh-wylmum sēað, sīðe ne truwode
1995 "lēofes mannes; ic þē lange bæd,
"þæt þū þone wæl-gǣst wihte ne grētte,
"lēte Sūð-Dene sylfe geweorðan
"gūðe wið Grendel. Gode ic þanc secge,
"þæs þe ic þē gesundne gesēon mōste. "
2000 Bīowulf maðelode, bearn Ecgþīowes:
"Þæt is undyrne, dryhten Higelāc,
"mǣre gemēting monegum fīra,
"hwylc orleg-hwīl uncer Grendles
"wearð on þām wange, þǣr hē worna fela
2005 "Sige-Scildingum sorge gefremede,
"yrmðe tō aldre; ic þæt eal gewræc,
"swā ne gylpan þearf Grendeles māga
"ǣnig ofer eorðan ūht-hlem þone,
"sē þe lengest leofað lāðan cynnes,
2010 "fenne bifongen. Ic þǣr furðum cwōm,
"tō þām hring-sele Hrōðgār grētan:
"sōna mē se mǣra mago Healfdenes,
"syððan hē mōd-sefan mīnne cūðe,
"wið his sylfes sunu setl getǣhte.
2015 "Weorod wæs on wynne; ne seah ic wīdan feorh
"under heofenes hwealf heal-sittendra
"medu-drēam māran. Hwīlum mǣru cwēn,
"friðu-sibb folca flet eall geond-hwearf,
"bǣdde byre geonge; oft hīo bēah-wriðan
2020 "secge sealde, ǣr hīo tō setle gēong.
"Hwīlum for duguðe dōhtor Hrōðgāres
"eorlum on ende ealu-wǣge bær,
"þā ic Frēaware flet-sittende
"nemnan hȳrde, þǣr hīo nægled sinc
2025 "hæleðum sealde: sīo gehāten wæs,
"geong gold-hroden, gladum suna Frōdan;
"hafað þæs geworden wine Scyldinga
"rīces hyrde and þæt rǣd talað,
"þæt hē mid þȳ wīfe wæl-fǣhða dǣl,
2030 "sæcca gesette. Oft nō seldan hwǣr
"æfter lēod-hryre lȳtle hwīle
"bon-gār būgeð, þēah sēo brȳd duge!
XXX. BĒOWULF'S STORY OF THE SLAYINGS.
"Mæg þæs þonne ofþyncan þēoden Heaðobeardna
"and þegna gehwām þāra lēoda,
2035 "þonne hē mid fǣmnan on flett gǣð,
"dryht-bearn Dena duguða biwenede:
"on him gladiað gomelra lāfe
"heard and hring-mǣl, Heaðobeardna gestrēon,
"þenden hīe þām wǣpnum wealdan mōston,
2040 "oð þæt hīe forlǣddan tō þām lind-plegan
"swǣse gesīðas ond hyra sylfra feorh.
"Þonne cwið æt bēore, sē þe bēah gesyhð,
"eald æsc-wiga, sē þe eall geman
"gār-cwealm gumena (him bið grim sefa),
2045 "onginneð geōmor-mōd geongne cempan
"þurh hreðra gehygd higes cunnian,
"wīg-bealu weccean and þæt word ācwyð:
"'Meaht þū, mīn wine, mēce gecnāwan,
"'þone þin fæder tō gefeohte bær
2050 "'under here-grīman hindeman sīðe,
"'dȳre īren, þǣr hyne Dene slōgon,
"'wēoldon wæl-stōwe, syððan wiðer-gyld læg,
"'æfter hæleða hryre, hwate Scyldungas?
"'Nu hēr þāra banena byre nāt-hwylces,
2055 "'frætwum hrēmig on flet gǣð,
"'morðres gylpeð and þone māððum byreð,
"'þone þe þū mid rihte rǣdan sceoldest! '"
"Manað swā and myndgað mǣla gehwylce
"sārum wordum, oð þæt sǣl cymeð,
2060 "þæt se fǣmnan þegn fore fæder dǣdum
"æfter billes bite blōd-fāg swefeð,
"ealdres scyldig; him se ōðer þonan
"losað lifigende, con him land geare.
"Þonne bīoð brocene on bā healfe
2065 "āð-sweord eorla; syððan Ingelde
"weallað wæl-nīðas and him wīf-lufan
"æfter cear-wælmum cōlran weorðað.
"Þȳ ic Heaðobeardna hyldo ne telge,
"dryht-sibbe dǣl Denum unfǣcne,
2070 "frēond-scipe fæstne. Ic sceal forð sprecan
"gēn ymbe Grendel, þæt þū geare cunne,
"sinces brytta, tō hwan syððan wearð
"hond-rǣs hæleða. Syððan heofones gim
"glād ofer grundas, gæst yrre cwōm,
2075 "eatol ǣfen-grom, ūser nēosan,
"þǣr wē gesunde sæl weardodon;
"þǣr wæs Hondscīo hild onsǣge,
"feorh-bealu fǣgum, hē fyrmest læg,
"gyrded cempa; him Grendel wearð,
2080 "mǣrum magu-þegne tō mūð-bonan,
"lēofes mannes līc eall forswealg.
"Nō þȳ ǣr ūt þā gēn īdel-hende
"bona blōdig-tōð bealewa gemyndig,
"of þām gold-sele gongan wolde,
2085 "ac hē mægnes rōf mīn costode,
"grāpode gearo-folm. Glōf hangode
"sīd and syllīc searo-bendum fæst,
"sīo wæs orþoncum eall gegyrwed
"dēofles cræftum and dracan fellum:
2090 "hē mec þǣr on innan unsynnigne,
"dīor dǣd-fruma, gedōn wolde,
"manigra sumne: hyt ne mihte swā,
"syððan ic on yrre upp-riht āstōd.
"Tō lang ys tō reccenne, hū ic þām lēod-sceaðan
2095 "yfla gehwylces ond-lēan forgeald;
"þǣr ic, þēoden mīn, þīne lēode
"weorðode weorcum. Hē on weg losade,
"lȳtle hwīle līf-wynna brēac;
"hwæðre him sīo swīðre swaðe weardade
2100 "hand on Hiorte and hē hēan þonan,
"mōdes geōmor mere-grund gefēoll.
"Mē þone wæl-rǣs wine Scildunga
"fǣttan golde fela lēanode,
"manegum māðmum, syððan mergen cōm
2105 "and wē tō symble geseten hæfdon.
"Þǣr wæs gidd and glēo; gomela Scilding
"fela fricgende feorran rehte;
"hwīlum hilde-dēor hearpan wynne,
"gomen-wudu grētte; hwīlum gyd āwræc
2110 "sōð and sārlīc; hwīlum syllīc spell
"rehte æfter rihte rūm-heort cyning.
"Hwīlum eft ongan eldo gebunden,
"gomel gūð-wiga gioguðe cwīðan
"hilde-strengo; hreðer inne wēoll,
2115 "þonne hē wintrum frōd worn gemunde.
"Swā wē þǣr inne andlangne dæg
"nīode nāman, oð þæt niht becwōm
"ōðer tō yldum. Þā wæs eft hraðe
"gearo gyrn-wræce Grendeles mōdor,
2120 "sīðode sorh-full; sunu dēað fornam,
"wīg-hete Wedra. Wīf unhȳre
"hyre bearn gewræc, beorn ācwealde
"ellenlīce; þǣr wæs Æsc-here,
"frōdan fyrn-witan, feorh ūðgenge;
2125 "nōðer hȳ hine ne mōston, syððan mergen cwōm,
"dēað-wērigne Denia lēode
"bronde forbærnan, nē on bǣl hladan
"lēofne mannan: hīo þæt līc ætbær
"fēondes fæðmum under firgen-strēam.
2130 "Þæt wæs Hrōðgāre hrēowa tornost
"þāra þe lēod-fruman lange begeāte;
"þā se þēoden mec þīne līfe
"healsode hrēoh-mōd, þæt ic on holma geþring
"eorl-scipe efnde, ealdre genēðde,
2135 "mǣrðo fremede: hē mē mēde gehēt.
"Ic þā þæs wælmes, þē is wīde cūð,
"grimne gryrelīcne grund-hyrde fond.
"wīd-cūðne wēan wihte gebēttest,
"mǣrum þēodne? Ic þæs mōd-ceare
"sorh-wylmum sēað, sīðe ne truwode
1995 "lēofes mannes; ic þē lange bæd,
"þæt þū þone wæl-gǣst wihte ne grētte,
"lēte Sūð-Dene sylfe geweorðan
"gūðe wið Grendel. Gode ic þanc secge,
"þæs þe ic þē gesundne gesēon mōste. "
2000 Bīowulf maðelode, bearn Ecgþīowes:
"Þæt is undyrne, dryhten Higelāc,
"mǣre gemēting monegum fīra,
"hwylc orleg-hwīl uncer Grendles
"wearð on þām wange, þǣr hē worna fela
2005 "Sige-Scildingum sorge gefremede,
"yrmðe tō aldre; ic þæt eal gewræc,
"swā ne gylpan þearf Grendeles māga
"ǣnig ofer eorðan ūht-hlem þone,
"sē þe lengest leofað lāðan cynnes,
2010 "fenne bifongen. Ic þǣr furðum cwōm,
"tō þām hring-sele Hrōðgār grētan:
"sōna mē se mǣra mago Healfdenes,
"syððan hē mōd-sefan mīnne cūðe,
"wið his sylfes sunu setl getǣhte.
2015 "Weorod wæs on wynne; ne seah ic wīdan feorh
"under heofenes hwealf heal-sittendra
"medu-drēam māran. Hwīlum mǣru cwēn,
"friðu-sibb folca flet eall geond-hwearf,
"bǣdde byre geonge; oft hīo bēah-wriðan
2020 "secge sealde, ǣr hīo tō setle gēong.
"Hwīlum for duguðe dōhtor Hrōðgāres
"eorlum on ende ealu-wǣge bær,
"þā ic Frēaware flet-sittende
"nemnan hȳrde, þǣr hīo nægled sinc
2025 "hæleðum sealde: sīo gehāten wæs,
"geong gold-hroden, gladum suna Frōdan;
"hafað þæs geworden wine Scyldinga
"rīces hyrde and þæt rǣd talað,
"þæt hē mid þȳ wīfe wæl-fǣhða dǣl,
2030 "sæcca gesette. Oft nō seldan hwǣr
"æfter lēod-hryre lȳtle hwīle
"bon-gār būgeð, þēah sēo brȳd duge!
XXX. BĒOWULF'S STORY OF THE SLAYINGS.
"Mæg þæs þonne ofþyncan þēoden Heaðobeardna
"and þegna gehwām þāra lēoda,
2035 "þonne hē mid fǣmnan on flett gǣð,
"dryht-bearn Dena duguða biwenede:
"on him gladiað gomelra lāfe
"heard and hring-mǣl, Heaðobeardna gestrēon,
"þenden hīe þām wǣpnum wealdan mōston,
2040 "oð þæt hīe forlǣddan tō þām lind-plegan
"swǣse gesīðas ond hyra sylfra feorh.
"Þonne cwið æt bēore, sē þe bēah gesyhð,
"eald æsc-wiga, sē þe eall geman
"gār-cwealm gumena (him bið grim sefa),
2045 "onginneð geōmor-mōd geongne cempan
"þurh hreðra gehygd higes cunnian,
"wīg-bealu weccean and þæt word ācwyð:
"'Meaht þū, mīn wine, mēce gecnāwan,
"'þone þin fæder tō gefeohte bær
2050 "'under here-grīman hindeman sīðe,
"'dȳre īren, þǣr hyne Dene slōgon,
"'wēoldon wæl-stōwe, syððan wiðer-gyld læg,
"'æfter hæleða hryre, hwate Scyldungas?
"'Nu hēr þāra banena byre nāt-hwylces,
2055 "'frætwum hrēmig on flet gǣð,
"'morðres gylpeð and þone māððum byreð,
"'þone þe þū mid rihte rǣdan sceoldest! '"
"Manað swā and myndgað mǣla gehwylce
"sārum wordum, oð þæt sǣl cymeð,
2060 "þæt se fǣmnan þegn fore fæder dǣdum
"æfter billes bite blōd-fāg swefeð,
"ealdres scyldig; him se ōðer þonan
"losað lifigende, con him land geare.
"Þonne bīoð brocene on bā healfe
2065 "āð-sweord eorla; syððan Ingelde
"weallað wæl-nīðas and him wīf-lufan
"æfter cear-wælmum cōlran weorðað.
"Þȳ ic Heaðobeardna hyldo ne telge,
"dryht-sibbe dǣl Denum unfǣcne,
2070 "frēond-scipe fæstne. Ic sceal forð sprecan
"gēn ymbe Grendel, þæt þū geare cunne,
"sinces brytta, tō hwan syððan wearð
"hond-rǣs hæleða. Syððan heofones gim
"glād ofer grundas, gæst yrre cwōm,
2075 "eatol ǣfen-grom, ūser nēosan,
"þǣr wē gesunde sæl weardodon;
"þǣr wæs Hondscīo hild onsǣge,
"feorh-bealu fǣgum, hē fyrmest læg,
"gyrded cempa; him Grendel wearð,
2080 "mǣrum magu-þegne tō mūð-bonan,
"lēofes mannes līc eall forswealg.
"Nō þȳ ǣr ūt þā gēn īdel-hende
"bona blōdig-tōð bealewa gemyndig,
"of þām gold-sele gongan wolde,
2085 "ac hē mægnes rōf mīn costode,
"grāpode gearo-folm. Glōf hangode
"sīd and syllīc searo-bendum fæst,
"sīo wæs orþoncum eall gegyrwed
"dēofles cræftum and dracan fellum:
2090 "hē mec þǣr on innan unsynnigne,
"dīor dǣd-fruma, gedōn wolde,
"manigra sumne: hyt ne mihte swā,
"syððan ic on yrre upp-riht āstōd.
"Tō lang ys tō reccenne, hū ic þām lēod-sceaðan
2095 "yfla gehwylces ond-lēan forgeald;
"þǣr ic, þēoden mīn, þīne lēode
"weorðode weorcum. Hē on weg losade,
"lȳtle hwīle līf-wynna brēac;
"hwæðre him sīo swīðre swaðe weardade
2100 "hand on Hiorte and hē hēan þonan,
"mōdes geōmor mere-grund gefēoll.
"Mē þone wæl-rǣs wine Scildunga
"fǣttan golde fela lēanode,
"manegum māðmum, syððan mergen cōm
2105 "and wē tō symble geseten hæfdon.
"Þǣr wæs gidd and glēo; gomela Scilding
"fela fricgende feorran rehte;
"hwīlum hilde-dēor hearpan wynne,
"gomen-wudu grētte; hwīlum gyd āwræc
2110 "sōð and sārlīc; hwīlum syllīc spell
"rehte æfter rihte rūm-heort cyning.
"Hwīlum eft ongan eldo gebunden,
"gomel gūð-wiga gioguðe cwīðan
"hilde-strengo; hreðer inne wēoll,
2115 "þonne hē wintrum frōd worn gemunde.
"Swā wē þǣr inne andlangne dæg
"nīode nāman, oð þæt niht becwōm
"ōðer tō yldum. Þā wæs eft hraðe
"gearo gyrn-wræce Grendeles mōdor,
2120 "sīðode sorh-full; sunu dēað fornam,
"wīg-hete Wedra. Wīf unhȳre
"hyre bearn gewræc, beorn ācwealde
"ellenlīce; þǣr wæs Æsc-here,
"frōdan fyrn-witan, feorh ūðgenge;
2125 "nōðer hȳ hine ne mōston, syððan mergen cwōm,
"dēað-wērigne Denia lēode
"bronde forbærnan, nē on bǣl hladan
"lēofne mannan: hīo þæt līc ætbær
"fēondes fæðmum under firgen-strēam.
2130 "Þæt wæs Hrōðgāre hrēowa tornost
"þāra þe lēod-fruman lange begeāte;
"þā se þēoden mec þīne līfe
"healsode hrēoh-mōd, þæt ic on holma geþring
"eorl-scipe efnde, ealdre genēðde,
2135 "mǣrðo fremede: hē mē mēde gehēt.
"Ic þā þæs wælmes, þē is wīde cūð,
"grimne gryrelīcne grund-hyrde fond.