Nō þæt ȳðe byð
tō beflēonne (fremme sē þe wille!
tō beflēonne (fremme sē þe wille!
Beowulf
Hwæt!
þæt secgan mæg
"efne swā hwylc mægða, swā þone magan cende
945 "æfter gum-cynnum, gyf hēo gȳt lyfað,
"þæt hyre eald-metod ēste wǣre
"bearn-gebyrdo. Nū ic Bēowulf
"þec, secg betsta, mē for sunu wylle
"frēogan on ferhðe; heald forð tela
950 "nīwe sibbe. Ne bið þē nǣnigra gād
"worolde wilna, þē ic geweald hæbbe.
"Ful-oft ic for lǣssan lēan teohhode
"hord-weorðunge hnāhran rince,
"sǣmran æt sæcce. Þū þē self hafast
955 "dǣdum gefremed, þæt þīn dōm lyfað
"āwa tō aldre. Alwalda þec
"gōde forgylde, swā hē nū gȳt dyde! "
Bēowulf maðelode, bearn Ecgþēowes:
"Wē þæt ellen-weorc ēstum miclum,
960 "feohtan fremedon, frēcne genēðdon
"eafoð uncūðes; ūðe ic swīðor,
"þæt þū hinc selfne gesēon mōste,
"fēond on frætewum fyl-wērigne!
"Ic hine hrædlīce heardan clammum
965 "on wæl-bedde wrīðan þōhte,
"þæt hē for mund-gripe mīnum scolde
"licgean līf-bysig, būtan his līc swice;
"ic hine ne mihte, þā metod nolde,
"ganges getwǣman, nō ic him þæs georne ætfealh,
970 "feorh-genīðlan; wæs tō fore-mihtig
"fēond on fēðe. Hwæðere hē his folme forlēt
"tō līf-wraðe lāst weardian,
"earm and eaxle; nō þǣr ǣnige swā þēah
"fēa-sceaft guma frōfre gebohte:
975 "nō þȳ leng leofað lāð-getēona
"synnum geswenced, ac hyne sār hafað
"in nȳd-gripe nearwe befongen,
"balwon bendum: þǣr ābīdan sceal
"maga māne fāh miclan dōmes,
980 "hū him scīr metod scrīfan wille. "
Þā wæs swīgra secg, sunu Ecglāfes,
on gylp-sprǣce gūð-geweorca,
siððan æðelingas eorles cræfte
ofer hēahne hrōf hand scēawedon,
985 fēondes fingras, foran ǣghwylc;
wæs stēde nægla gehwylc, stȳle gelīcost,
hǣðenes hand-sporu hilde-rinces
egle unhēoru; ǣg-hwylc gecwæð,
þæt him heardra nān hrīnan wolde
990 īren ǣr-gōd, þæt þæs āhlǣcan
blōdge beadu-folme onberan wolde.
XVI. THE BANQUET AND THE GIFTS.
Þā wæs hāten hreðe Heort innan-weard
folmum gefrætwod: fela þǣra wæs
wera and wīfa, þē þæt wīn-reced,
995 gest-sele gyredon. Gold-fāg scinon
web æfter wāgum, wundor-sīona fela
secga gehwylcum þāra þe on swylc starað
Wæs þæt beorhte bold tōbrocen swīðe
eal inne-weard īren-bendum fæst,
1000 heorras tōhlidene; hrōf āna genæs
ealles ansund, þā se āglǣca
fyren-dǣdum fāg on flēam gewand,
aldres or-wēna.
Nō þæt ȳðe byð
tō beflēonne (fremme sē þe wille! )
1005 ac gesacan sceal sāwl-berendra
nȳde genȳdde niðða bearna
grund-būendra gearwe stōwe,
þǣr his līc-homa leger-bedde fæst
swefeð æfter symle. Þā wæs sǣl and mǣl,
1010 þæt tō healle gang Healfdenes sunu;
wolde self cyning symbel þicgan.
Ne gefrægen ic þā mǣgðe māran weorode
ymb hyra sinc-gyfan sēl gebǣran.
Bugon þā tō bence blǣd-āgende,
1015 fylle gefǣgon. Fægere geþǣgon
medo-ful manig māgas þāra
swīð-hicgende on sele þām hēan,
Hrōðgār and Hrōðulf. Heorot innan wæs
frēondum āfylled; nalles fācen-stafas
1020 Þēod-Scyldingas þenden fremedon.
Forgeaf þā Bēowulfe bearn Healfdenes
segen gyldenne sigores tō lēane,
hroden hilte-cumbor, helm and byrnan;
mǣre māððum-sweord manige gesāwon
1025 beforan beorn beran. Bēowulf geþah
ful on flette; nō hē þǣre feoh-gyfte
for scēotendum scamigan þorfte,
ne gefrægn ic frēondlīcor fēower mādmas
golde gegyrede gum-manna fela
1030 in ealo-bence ōðrum gesellan.
Ymb þæs helmes hrōf hēafod-beorge
wīrum bewunden walan ūtan hēold,
þæt him fēla lāfe frēcne ne meahton
scūr-heard sceððan, þonne scyld-freca
1035 ongēan gramum gangan scolde.
Heht þā eorla hlēo eahta mēaras,
fǣted-hlēore, on flet tēon
in under eoderas; þāra ānum stōd
sadol searwum fāh since gewurðad,
1040 þæt wæs hilde-setl hēah-cyninges,
þonne sweorda gelāc sunu Healfdenes
efnan wolde; nǣfre on ōre læg
wīd-cūðes wīg, þonne walu fēollon.
And þā Bēowulfe bēga gehwæðres
1045 eodor Ingwina onweald getēah,
wicga and wǣpna; hēt hine wēl brūcan.
Swā manlīce mǣre þēoden,
hord-weard hæleða heaðo-rǣsas geald
mēarum and mādmum, swā hȳ nǣfre man lyhð,
1050 sē þe secgan wile sōð æfter rihte.
XVII. SONG OF HROTHGAR'S POET-THE LAY OF HNAEF AND HENGEST.
Þā gȳt ǣghwylcum eorla drihten
þāra þe mid Bēowulfe brim-lāde tēah,
on þǣre medu-bence māððum gesealde,
yrfe-lāfe, and þone ǣnne heht
1055 golde forgyldan, þone þe Grendel ǣr
māne ācwealde, swā hē hyra mā wolde,
nefne him wītig god wyrd forstōde
and þæs mannes mōd: metod eallum wēold
gumena cynnes, swā hē nū gīt dēð;
1060 forþan bið andgit ǣghwǣr sēlest,
ferhðes fore-þanc!
"efne swā hwylc mægða, swā þone magan cende
945 "æfter gum-cynnum, gyf hēo gȳt lyfað,
"þæt hyre eald-metod ēste wǣre
"bearn-gebyrdo. Nū ic Bēowulf
"þec, secg betsta, mē for sunu wylle
"frēogan on ferhðe; heald forð tela
950 "nīwe sibbe. Ne bið þē nǣnigra gād
"worolde wilna, þē ic geweald hæbbe.
"Ful-oft ic for lǣssan lēan teohhode
"hord-weorðunge hnāhran rince,
"sǣmran æt sæcce. Þū þē self hafast
955 "dǣdum gefremed, þæt þīn dōm lyfað
"āwa tō aldre. Alwalda þec
"gōde forgylde, swā hē nū gȳt dyde! "
Bēowulf maðelode, bearn Ecgþēowes:
"Wē þæt ellen-weorc ēstum miclum,
960 "feohtan fremedon, frēcne genēðdon
"eafoð uncūðes; ūðe ic swīðor,
"þæt þū hinc selfne gesēon mōste,
"fēond on frætewum fyl-wērigne!
"Ic hine hrædlīce heardan clammum
965 "on wæl-bedde wrīðan þōhte,
"þæt hē for mund-gripe mīnum scolde
"licgean līf-bysig, būtan his līc swice;
"ic hine ne mihte, þā metod nolde,
"ganges getwǣman, nō ic him þæs georne ætfealh,
970 "feorh-genīðlan; wæs tō fore-mihtig
"fēond on fēðe. Hwæðere hē his folme forlēt
"tō līf-wraðe lāst weardian,
"earm and eaxle; nō þǣr ǣnige swā þēah
"fēa-sceaft guma frōfre gebohte:
975 "nō þȳ leng leofað lāð-getēona
"synnum geswenced, ac hyne sār hafað
"in nȳd-gripe nearwe befongen,
"balwon bendum: þǣr ābīdan sceal
"maga māne fāh miclan dōmes,
980 "hū him scīr metod scrīfan wille. "
Þā wæs swīgra secg, sunu Ecglāfes,
on gylp-sprǣce gūð-geweorca,
siððan æðelingas eorles cræfte
ofer hēahne hrōf hand scēawedon,
985 fēondes fingras, foran ǣghwylc;
wæs stēde nægla gehwylc, stȳle gelīcost,
hǣðenes hand-sporu hilde-rinces
egle unhēoru; ǣg-hwylc gecwæð,
þæt him heardra nān hrīnan wolde
990 īren ǣr-gōd, þæt þæs āhlǣcan
blōdge beadu-folme onberan wolde.
XVI. THE BANQUET AND THE GIFTS.
Þā wæs hāten hreðe Heort innan-weard
folmum gefrætwod: fela þǣra wæs
wera and wīfa, þē þæt wīn-reced,
995 gest-sele gyredon. Gold-fāg scinon
web æfter wāgum, wundor-sīona fela
secga gehwylcum þāra þe on swylc starað
Wæs þæt beorhte bold tōbrocen swīðe
eal inne-weard īren-bendum fæst,
1000 heorras tōhlidene; hrōf āna genæs
ealles ansund, þā se āglǣca
fyren-dǣdum fāg on flēam gewand,
aldres or-wēna.
Nō þæt ȳðe byð
tō beflēonne (fremme sē þe wille! )
1005 ac gesacan sceal sāwl-berendra
nȳde genȳdde niðða bearna
grund-būendra gearwe stōwe,
þǣr his līc-homa leger-bedde fæst
swefeð æfter symle. Þā wæs sǣl and mǣl,
1010 þæt tō healle gang Healfdenes sunu;
wolde self cyning symbel þicgan.
Ne gefrægen ic þā mǣgðe māran weorode
ymb hyra sinc-gyfan sēl gebǣran.
Bugon þā tō bence blǣd-āgende,
1015 fylle gefǣgon. Fægere geþǣgon
medo-ful manig māgas þāra
swīð-hicgende on sele þām hēan,
Hrōðgār and Hrōðulf. Heorot innan wæs
frēondum āfylled; nalles fācen-stafas
1020 Þēod-Scyldingas þenden fremedon.
Forgeaf þā Bēowulfe bearn Healfdenes
segen gyldenne sigores tō lēane,
hroden hilte-cumbor, helm and byrnan;
mǣre māððum-sweord manige gesāwon
1025 beforan beorn beran. Bēowulf geþah
ful on flette; nō hē þǣre feoh-gyfte
for scēotendum scamigan þorfte,
ne gefrægn ic frēondlīcor fēower mādmas
golde gegyrede gum-manna fela
1030 in ealo-bence ōðrum gesellan.
Ymb þæs helmes hrōf hēafod-beorge
wīrum bewunden walan ūtan hēold,
þæt him fēla lāfe frēcne ne meahton
scūr-heard sceððan, þonne scyld-freca
1035 ongēan gramum gangan scolde.
Heht þā eorla hlēo eahta mēaras,
fǣted-hlēore, on flet tēon
in under eoderas; þāra ānum stōd
sadol searwum fāh since gewurðad,
1040 þæt wæs hilde-setl hēah-cyninges,
þonne sweorda gelāc sunu Healfdenes
efnan wolde; nǣfre on ōre læg
wīd-cūðes wīg, þonne walu fēollon.
And þā Bēowulfe bēga gehwæðres
1045 eodor Ingwina onweald getēah,
wicga and wǣpna; hēt hine wēl brūcan.
Swā manlīce mǣre þēoden,
hord-weard hæleða heaðo-rǣsas geald
mēarum and mādmum, swā hȳ nǣfre man lyhð,
1050 sē þe secgan wile sōð æfter rihte.
XVII. SONG OF HROTHGAR'S POET-THE LAY OF HNAEF AND HENGEST.
Þā gȳt ǣghwylcum eorla drihten
þāra þe mid Bēowulfe brim-lāde tēah,
on þǣre medu-bence māððum gesealde,
yrfe-lāfe, and þone ǣnne heht
1055 golde forgyldan, þone þe Grendel ǣr
māne ācwealde, swā hē hyra mā wolde,
nefne him wītig god wyrd forstōde
and þæs mannes mōd: metod eallum wēold
gumena cynnes, swā hē nū gīt dēð;
1060 forþan bið andgit ǣghwǣr sēlest,
ferhðes fore-þanc!