(9) At nos illud demonstrare nitamur, quoquo modo sese habeat ordo
causarum, necessarium esse eventum praescitarum rerum, etiam si
praescientia futuris rebus eveniendi necessitatem non videatur
inferre.
causarum, necessarium esse eventum praescitarum rerum, etiam si
praescientia futuris rebus eveniendi necessitatem non videatur
inferre.
Chaucer - Boethius
.
.
.
.
.
.
.
.
.
(2) Nam si cuncta prospicit Deus neque falli ullo modo potest,
evenire necesse est, quod providentia futurum esse praeviderit.
Quare si ab aeterno non facta hominum modo, sed etiam consilia
voluntatesque praenoscit, nulla erit arbitrii libertas;
(3) Neque enim vel factum aliud ullum vel quaelibet existere
poterit voluntas, nisi quam nescia falli providentia divina
praesenserit. Nam si res aliorsum, quam provisae sunt detorqueri
valent, non jam erit futuri firma praescientia;
(4) Sed opinio potius incerta; quod de Deo nefas credere judico.
(5) Aiunt enim non ideo quid esse eventurum quoniam id providentia
futurum esse prospexerit; sed e contrario potius, quoniam quid
futurum est, id divinam providentiam latere non possit.
(6) Eoque modo necessarium est hoc in contrariam relabi partem;
neque enim necesse est contingere quae providentur, sed necesse est
quae futura sunt provideri.
(7) Quasi vero quae cujusque rei causa sit,
(8) Praescientiane futurorum necessitatis an futurorum necessitas
providentiae, laboretur.
(9) At nos illud demonstrare nitamur, quoquo modo sese habeat ordo
causarum, necessarium esse eventum praescitarum rerum, etiam si
praescientia futuris rebus eveniendi necessitatem non videatur
inferre.
(10) Etenim si quispiam sedeat, opinionem quae eum sedere conjectat
veram esse necesse est: at e converso rursus,
(11) Si de quopiam vera sit opinio quoniam sedet eum sedere
necesse est. In utroque igitur necessitas inest: in hoc quidem
sedendi, at vero in altero veritatis.
(12) Sed non idcirco quisque sedet, quoniam vera est opinio: sed
haec potius vera est, quoniam quempiam sedere praecessit. Ita cum
causa veritatis ex altera parte procedat, inest tamen communis in
utraque necessitas.
(13) Similia de providentia futurisque rebus ratiocinari patet.
(14) Nam etiam si idcirco, quoniam futura sunt, providentur: non
vero ideo, quoniam providentur, eveniunt: nihilo minus tamen a Deo
vel ventura provideri, vel provisa evenire necesse est:
(15) Quod ad perimendam arbitrii libertatem solum satis est.
(lib. v. pr. 3. )
See _Chaucer's Boethius_, pp. 154-6.
IX. THE GRIEF OF REMEMBERING BYGONE HAPPINESS.
For, of fortunes scharp adversite,
The worste kynde of infortune is this,
A man to han ben in prosperite,
And it remembren, when it passed is.
(2) Nam si cuncta prospicit Deus neque falli ullo modo potest,
evenire necesse est, quod providentia futurum esse praeviderit.
Quare si ab aeterno non facta hominum modo, sed etiam consilia
voluntatesque praenoscit, nulla erit arbitrii libertas;
(3) Neque enim vel factum aliud ullum vel quaelibet existere
poterit voluntas, nisi quam nescia falli providentia divina
praesenserit. Nam si res aliorsum, quam provisae sunt detorqueri
valent, non jam erit futuri firma praescientia;
(4) Sed opinio potius incerta; quod de Deo nefas credere judico.
(5) Aiunt enim non ideo quid esse eventurum quoniam id providentia
futurum esse prospexerit; sed e contrario potius, quoniam quid
futurum est, id divinam providentiam latere non possit.
(6) Eoque modo necessarium est hoc in contrariam relabi partem;
neque enim necesse est contingere quae providentur, sed necesse est
quae futura sunt provideri.
(7) Quasi vero quae cujusque rei causa sit,
(8) Praescientiane futurorum necessitatis an futurorum necessitas
providentiae, laboretur.
(9) At nos illud demonstrare nitamur, quoquo modo sese habeat ordo
causarum, necessarium esse eventum praescitarum rerum, etiam si
praescientia futuris rebus eveniendi necessitatem non videatur
inferre.
(10) Etenim si quispiam sedeat, opinionem quae eum sedere conjectat
veram esse necesse est: at e converso rursus,
(11) Si de quopiam vera sit opinio quoniam sedet eum sedere
necesse est. In utroque igitur necessitas inest: in hoc quidem
sedendi, at vero in altero veritatis.
(12) Sed non idcirco quisque sedet, quoniam vera est opinio: sed
haec potius vera est, quoniam quempiam sedere praecessit. Ita cum
causa veritatis ex altera parte procedat, inest tamen communis in
utraque necessitas.
(13) Similia de providentia futurisque rebus ratiocinari patet.
(14) Nam etiam si idcirco, quoniam futura sunt, providentur: non
vero ideo, quoniam providentur, eveniunt: nihilo minus tamen a Deo
vel ventura provideri, vel provisa evenire necesse est:
(15) Quod ad perimendam arbitrii libertatem solum satis est.
(lib. v. pr. 3. )
See _Chaucer's Boethius_, pp. 154-6.
IX. THE GRIEF OF REMEMBERING BYGONE HAPPINESS.
For, of fortunes scharp adversite,
The worste kynde of infortune is this,
A man to han ben in prosperite,
And it remembren, when it passed is.
