iustis
bellorum
causis nec pace superba
nobilis ad summas gloria uenit opes.
nobilis ad summas gloria uenit opes.
Oxford Book of Latin Verse
Rome_
EXAVDI, regina tui pulcerrima mundi,
inter sidereos Roma recepta polos,
exaudi, nutrix hominum genetrixque deorum
(non procul a caelo per tua templa sumus):
te canimus semperque, sinent dum fata, canemus:
hospes nemo potest immemor esse tui.
obruerint citius scelerata obliuia solem,
quam tuus ex nostro corde recedat honos.
nam solis radiis aequalia munera pendis,
qua circumfusus fluctuat oceanus.
uoluitur ipse tibi qui continet omnia Phoebus
eque tuis ortos in tua condit equos.
te non flammigeris Libye tardauit harenis,
non armata suo reppulit Vrsa gelu:
quantum uitalis natura tetendit in axis,
tantum uirtuti peruia terra tuae.
fecisti patriam diuersis gentibus unam:
profuit inuitis te dominante capi.
dumque offers uictis proprii consortia iuris,
urbem fecisti quod prius orbis erat.
auctores generis Venerem Martemque fatemur,
Aeneadum matrem Romulidumque patrem:
mitigat armatas uictrix clementia uiris,
conuenit in mores numen utrumque tuos:
hinc tibi certandi bona parcendique uoluptas
quos timuit superat, quos superauit amat.
inuentrix oleae colitur uinique repertor
et qui primus humo pressit aratra puer,
aras Paeoniam meruit medicina per artem,
fretus et Alcides nobilitate deus:
tu quoque, legiferis mundum complexa triumphis,
foedere communi uiuere cuncta facis.
te, dea, te celebrat Romanus ubique recessus
pacificumque gerunt libera colla iugum.
omnia perpetuo quae seruant sidera motu,
nullum uiderunt pulcrius imperium.
quid simile Assyriis conectere contigit armis?
Medi finitimos condomuere suos.
magni Parthorum reges Macetumque tyranni
mutua per uarias iura dedere uices.
nec tibi nascenti plures animaeque manusque,
sed plus consilii iudiciique fuit.
iustis bellorum causis nec pace superba
nobilis ad summas gloria uenit opes.
quod regnas minus est quam quod regnare mereris:
excedis factis grandia fata tuis.
percensere labor densis decora alta trophaeis,
ut si quis stellas pernumerare uelit;
confunduntque uagos delubra micantia uisus:
ipsos crediderim sic habitare deos.
quid loquar aerio pendentis fornice riuos,
qua uix imbriferas tolleret Iris aquas?
hos potius dicas creuisse in sidera montis;
tale giganteum Graecia laudet opus.
intercepta tuis conduntur flumina muris;
consumunt totos celsa lauacra lacus.
nec minus et propriis celebrantur roscida uenis
totaque natiuo moenia fonte sonant.
frigidus aestiuas hinc temperat halitus auras;
innocuamque leuat purior unda sitim.
nempe tibi subitus calidarum gurges aquarum
rupit Tarpeias hoste premente uias.
si foret aeternus, casum fortasse putarem:
auxilio fluxit, qui rediturus erat.
quid loquar inclusas inter laquearia siluas,
uernula quae uario carmine laudat auis?
uere tuo numquam mulceri desinit annus;
deliciasque tuas uicta tuetur hiems.
erige crinalis lauros seniumque sacrati
uerticis in uiridis, Roma, refinge comas.
aurea turrigero radient diademata cono,
perpetuosque ignis aureus umbo uomat.
abscondat tristem deleta iniuria casum:
contemptus solidet uulnera clausa dolor.
aduersis sollemne tuis sperare secunda:
exemplo caeli ditia damna subis.
EXAVDI, regina tui pulcerrima mundi,
inter sidereos Roma recepta polos,
exaudi, nutrix hominum genetrixque deorum
(non procul a caelo per tua templa sumus):
te canimus semperque, sinent dum fata, canemus:
hospes nemo potest immemor esse tui.
obruerint citius scelerata obliuia solem,
quam tuus ex nostro corde recedat honos.
nam solis radiis aequalia munera pendis,
qua circumfusus fluctuat oceanus.
uoluitur ipse tibi qui continet omnia Phoebus
eque tuis ortos in tua condit equos.
te non flammigeris Libye tardauit harenis,
non armata suo reppulit Vrsa gelu:
quantum uitalis natura tetendit in axis,
tantum uirtuti peruia terra tuae.
fecisti patriam diuersis gentibus unam:
profuit inuitis te dominante capi.
dumque offers uictis proprii consortia iuris,
urbem fecisti quod prius orbis erat.
auctores generis Venerem Martemque fatemur,
Aeneadum matrem Romulidumque patrem:
mitigat armatas uictrix clementia uiris,
conuenit in mores numen utrumque tuos:
hinc tibi certandi bona parcendique uoluptas
quos timuit superat, quos superauit amat.
inuentrix oleae colitur uinique repertor
et qui primus humo pressit aratra puer,
aras Paeoniam meruit medicina per artem,
fretus et Alcides nobilitate deus:
tu quoque, legiferis mundum complexa triumphis,
foedere communi uiuere cuncta facis.
te, dea, te celebrat Romanus ubique recessus
pacificumque gerunt libera colla iugum.
omnia perpetuo quae seruant sidera motu,
nullum uiderunt pulcrius imperium.
quid simile Assyriis conectere contigit armis?
Medi finitimos condomuere suos.
magni Parthorum reges Macetumque tyranni
mutua per uarias iura dedere uices.
nec tibi nascenti plures animaeque manusque,
sed plus consilii iudiciique fuit.
iustis bellorum causis nec pace superba
nobilis ad summas gloria uenit opes.
quod regnas minus est quam quod regnare mereris:
excedis factis grandia fata tuis.
percensere labor densis decora alta trophaeis,
ut si quis stellas pernumerare uelit;
confunduntque uagos delubra micantia uisus:
ipsos crediderim sic habitare deos.
quid loquar aerio pendentis fornice riuos,
qua uix imbriferas tolleret Iris aquas?
hos potius dicas creuisse in sidera montis;
tale giganteum Graecia laudet opus.
intercepta tuis conduntur flumina muris;
consumunt totos celsa lauacra lacus.
nec minus et propriis celebrantur roscida uenis
totaque natiuo moenia fonte sonant.
frigidus aestiuas hinc temperat halitus auras;
innocuamque leuat purior unda sitim.
nempe tibi subitus calidarum gurges aquarum
rupit Tarpeias hoste premente uias.
si foret aeternus, casum fortasse putarem:
auxilio fluxit, qui rediturus erat.
quid loquar inclusas inter laquearia siluas,
uernula quae uario carmine laudat auis?
uere tuo numquam mulceri desinit annus;
deliciasque tuas uicta tuetur hiems.
erige crinalis lauros seniumque sacrati
uerticis in uiridis, Roma, refinge comas.
aurea turrigero radient diademata cono,
perpetuosque ignis aureus umbo uomat.
abscondat tristem deleta iniuria casum:
contemptus solidet uulnera clausa dolor.
aduersis sollemne tuis sperare secunda:
exemplo caeli ditia damna subis.