Þǣr wæs mādma fela,
of feor-wegum frætwa gelǣded:
ne hȳrde ic cȳmlīcor cēol gegyrwan
hilde-wǣpnum and heaðo-wǣdum,
40 billum and byrnum; him on bearme læg
mādma mænigo, þā him mid scoldon
on flōdes ǣht feor gewītan.
of feor-wegum frætwa gelǣded:
ne hȳrde ic cȳmlīcor cēol gegyrwan
hilde-wǣpnum and heaðo-wǣdum,
40 billum and byrnum; him on bearme læg
mādma mænigo, þā him mid scoldon
on flōdes ǣht feor gewītan.
Beowulf
Cf.
also
Ten Brink's History of English Literature.
BĒOWULF.
I. THE PASSING OF SCYLD.
Hwæt! wē Gār-Dena in geār-dagum
þēod-cyninga þrym gefrūnon,
hū þā æðelingas ellen fremedon.
Oft Scyld Scēfing sceaðena þrēatum,
5 monegum mǣgðum meodo-setla oftēah.
Egsode eorl, syððan ǣrest wearð
fēa-sceaft funden: hē þæs frōfre gebād,
wēox under wolcnum, weorð-myndum ðāh,
oð þæt him ǣghwylc þāra ymb-sittendra
10 ofer hron-rāde hȳran scolde,
gomban gyldan: þæt wæs gōd cyning!
þǣm eafera wæs æfter cenned
geong in geardum, þone god sende
folce tō frōfre; fyren-þearfe ongeat,
15 þæt hīe ǣr drugon aldor-lēase
lange hwīle. Him þæs līf-frēa,
wuldres wealdend, worold-āre forgeaf;
Bēowulf wæs brēme (blǣd wīde sprang),
Scyldes eafera Scede-landum in.
20 Swā sceal geong guma, gōde gewyrcean,
fromum feoh-giftum on fæder wine,
þæt hine on ylde eft gewunigen
wil-gesīðas, þonne wīg cume,
lēode gelǣsten: lof-dǣdum sceal
25 in mǣgða gehwǣre man geþēon.
Him þā Scyld gewāt tō gescæp-hwīle
fela-hrōr fēran on frēan wǣre;
hī hyne þā ætbǣron tō brimes faroðe.
swǣse gesīðas, swā hē selfa bæd,
30 þenden wordum wēold wine Scyldinga,
lēof land-fruma lange āhte.
Þǣr æt hȳðe stōd hringed-stefna,
īsig and ūtfūs, æðelinges fær;
ā-lēdon þā lēofne þēoden,
35 bēaga bryttan on bearm scipes,
mǣrne be mæste.
Þǣr wæs mādma fela,
of feor-wegum frætwa gelǣded:
ne hȳrde ic cȳmlīcor cēol gegyrwan
hilde-wǣpnum and heaðo-wǣdum,
40 billum and byrnum; him on bearme læg
mādma mænigo, þā him mid scoldon
on flōdes ǣht feor gewītan.
Nalas hī hine lǣssan lācum tēodan,
þēod-gestrēonum, þonne þā dydon,
45 þē hine æt frumsceafte forð onsendon
ǣnne ofer ȳðe umbor wesende:
þā gȳt hīe him āsetton segen gyldenne
hēah ofer hēafod, lēton holm beran,
gēafon on gār-secg: him wæs geōmor sefa,
50 murnende mōd. Men ne cunnon
secgan tō soðe sele-rǣdende,
hæleð under heofenum, hwā þǣm hlæste onfēng.
II. THE HALL HEOROT.
Þā wæs on burgum Bēowulf Scyldinga,
lēof lēod-cyning, longe þrāge
55 folcum gefrǣge (fæder ellor hwearf,
aldor of earde), oð þæt him eft onwōc
hēah Healfdene; hēold þenden lifde,
gamol and gūð-rēow, glæde Scyldingas.
Þǣm fēower bearn forð-gerīmed
60 in worold wōcun, weoroda rǣswan,
Heorogār and Hrōðgār and Hālga til;
hȳrde ic, þat Elan cwēn Ongenþēowes wæs
Heaðoscilfinges heals-gebedde.
Þā wæs Hrōðgāre here-spēd gyfen,
65 wīges weorð-mynd, þæt him his wine-māgas
georne hȳrdon, oð þæt sēo geogoð gewēox,
mago-driht micel. Him on mōd bearn,
þæt heal-reced hātan wolde,
medo-ærn micel men gewyrcean,
70 þone yldo bearn ǣfre gefrūnon,
and þǣr on innan eall gedǣlan
geongum and ealdum, swylc him god sealde,
būton folc-scare and feorum gumena.
Þā ic wīde gefrægn weorc gebannan
75 manigre mǣgðe geond þisne middan-geard,
folc-stede frætwan. Him on fyrste gelomp
ǣdre mid yldum, þæt hit wearð eal gearo,
heal-ærna mǣst; scōp him Heort naman,
sē þe his wordes geweald wīde hæfde.
80 Hē bēot ne ālēh, bēagas dǣlde,
sinc æt symle. Sele hlīfade
hēah and horn-gēap: heaðo-wylma bād,
lāðan līges; ne wæs hit lenge þā gēn
þæt se ecg-hete āðum-swerian
85 æfter wæl-nīðe wæcnan scolde.
Þā se ellen-gǣst earfoðlīce
þrāge geþolode, sē þe in þȳstrum bād,
þæt hē dōgora gehwām drēam gehȳrde
hlūdne in healle; þǣr wæs hearpan swēg,
90 swutol sang scopes. Sægde sē þe cūðe
frum-sceaft fīra feorran reccan,
cwæð þæt se ælmihtiga eorðan worhte,
wlite-beorhtne wang, swā wæter bebūgeð,
gesette sige-hrēðig sunnan and mōnan
95 lēoman tō lēohte land-būendum,
and gefrætwade foldan scēatas
leomum and lēafum; līf ēac gesceōp
cynna gehwylcum, þāra þe cwice hwyrfað.
Swā þā driht-guman drēamum lifdon
100 ēadiglīce, oð þæt ān ongan
fyrene fremman, fēond on helle:
wæs se grimma gæst Grendel hāten,
mǣre mearc-stapa, sē þe mōras hēold,
fen and fæsten; fīfel-cynnes eard
105 won-sǣlig wer weardode hwīle,
siððan him scyppend forscrifen hæfde.
Ten Brink's History of English Literature.
BĒOWULF.
I. THE PASSING OF SCYLD.
Hwæt! wē Gār-Dena in geār-dagum
þēod-cyninga þrym gefrūnon,
hū þā æðelingas ellen fremedon.
Oft Scyld Scēfing sceaðena þrēatum,
5 monegum mǣgðum meodo-setla oftēah.
Egsode eorl, syððan ǣrest wearð
fēa-sceaft funden: hē þæs frōfre gebād,
wēox under wolcnum, weorð-myndum ðāh,
oð þæt him ǣghwylc þāra ymb-sittendra
10 ofer hron-rāde hȳran scolde,
gomban gyldan: þæt wæs gōd cyning!
þǣm eafera wæs æfter cenned
geong in geardum, þone god sende
folce tō frōfre; fyren-þearfe ongeat,
15 þæt hīe ǣr drugon aldor-lēase
lange hwīle. Him þæs līf-frēa,
wuldres wealdend, worold-āre forgeaf;
Bēowulf wæs brēme (blǣd wīde sprang),
Scyldes eafera Scede-landum in.
20 Swā sceal geong guma, gōde gewyrcean,
fromum feoh-giftum on fæder wine,
þæt hine on ylde eft gewunigen
wil-gesīðas, þonne wīg cume,
lēode gelǣsten: lof-dǣdum sceal
25 in mǣgða gehwǣre man geþēon.
Him þā Scyld gewāt tō gescæp-hwīle
fela-hrōr fēran on frēan wǣre;
hī hyne þā ætbǣron tō brimes faroðe.
swǣse gesīðas, swā hē selfa bæd,
30 þenden wordum wēold wine Scyldinga,
lēof land-fruma lange āhte.
Þǣr æt hȳðe stōd hringed-stefna,
īsig and ūtfūs, æðelinges fær;
ā-lēdon þā lēofne þēoden,
35 bēaga bryttan on bearm scipes,
mǣrne be mæste.
Þǣr wæs mādma fela,
of feor-wegum frætwa gelǣded:
ne hȳrde ic cȳmlīcor cēol gegyrwan
hilde-wǣpnum and heaðo-wǣdum,
40 billum and byrnum; him on bearme læg
mādma mænigo, þā him mid scoldon
on flōdes ǣht feor gewītan.
Nalas hī hine lǣssan lācum tēodan,
þēod-gestrēonum, þonne þā dydon,
45 þē hine æt frumsceafte forð onsendon
ǣnne ofer ȳðe umbor wesende:
þā gȳt hīe him āsetton segen gyldenne
hēah ofer hēafod, lēton holm beran,
gēafon on gār-secg: him wæs geōmor sefa,
50 murnende mōd. Men ne cunnon
secgan tō soðe sele-rǣdende,
hæleð under heofenum, hwā þǣm hlæste onfēng.
II. THE HALL HEOROT.
Þā wæs on burgum Bēowulf Scyldinga,
lēof lēod-cyning, longe þrāge
55 folcum gefrǣge (fæder ellor hwearf,
aldor of earde), oð þæt him eft onwōc
hēah Healfdene; hēold þenden lifde,
gamol and gūð-rēow, glæde Scyldingas.
Þǣm fēower bearn forð-gerīmed
60 in worold wōcun, weoroda rǣswan,
Heorogār and Hrōðgār and Hālga til;
hȳrde ic, þat Elan cwēn Ongenþēowes wæs
Heaðoscilfinges heals-gebedde.
Þā wæs Hrōðgāre here-spēd gyfen,
65 wīges weorð-mynd, þæt him his wine-māgas
georne hȳrdon, oð þæt sēo geogoð gewēox,
mago-driht micel. Him on mōd bearn,
þæt heal-reced hātan wolde,
medo-ærn micel men gewyrcean,
70 þone yldo bearn ǣfre gefrūnon,
and þǣr on innan eall gedǣlan
geongum and ealdum, swylc him god sealde,
būton folc-scare and feorum gumena.
Þā ic wīde gefrægn weorc gebannan
75 manigre mǣgðe geond þisne middan-geard,
folc-stede frætwan. Him on fyrste gelomp
ǣdre mid yldum, þæt hit wearð eal gearo,
heal-ærna mǣst; scōp him Heort naman,
sē þe his wordes geweald wīde hæfde.
80 Hē bēot ne ālēh, bēagas dǣlde,
sinc æt symle. Sele hlīfade
hēah and horn-gēap: heaðo-wylma bād,
lāðan līges; ne wæs hit lenge þā gēn
þæt se ecg-hete āðum-swerian
85 æfter wæl-nīðe wæcnan scolde.
Þā se ellen-gǣst earfoðlīce
þrāge geþolode, sē þe in þȳstrum bād,
þæt hē dōgora gehwām drēam gehȳrde
hlūdne in healle; þǣr wæs hearpan swēg,
90 swutol sang scopes. Sægde sē þe cūðe
frum-sceaft fīra feorran reccan,
cwæð þæt se ælmihtiga eorðan worhte,
wlite-beorhtne wang, swā wæter bebūgeð,
gesette sige-hrēðig sunnan and mōnan
95 lēoman tō lēohte land-būendum,
and gefrætwade foldan scēatas
leomum and lēafum; līf ēac gesceōp
cynna gehwylcum, þāra þe cwice hwyrfað.
Swā þā driht-guman drēamum lifdon
100 ēadiglīce, oð þæt ān ongan
fyrene fremman, fēond on helle:
wæs se grimma gæst Grendel hāten,
mǣre mearc-stapa, sē þe mōras hēold,
fen and fæsten; fīfel-cynnes eard
105 won-sǣlig wer weardode hwīle,
siððan him scyppend forscrifen hæfde.